Między grubą a chejderem – co łączy języki śląski i jidysz?

Co może łączyć współczesny dyskurs publiczny dotyczący języka śląskiego z toczonymi na przełomie XVIII i XIX w. dyskusjami maskilów o jidysz? Wbrew pozorom zaskakująco dużo. Argumenty podnoszone dziś przeciwko przyznaniu ślōnskij godce statusu języka stanowią niemal lustrzane odbicie zarzutów podnoszonych wówczas przeciwko mame-loszn. Podobnie jak śląski, którego próbuje się redukować do wariantu polszczyzny z silnym wpływami germańskimi, jidysz przedstawiano jako zepsuty niemiecki upstrzony semityzmami. Analogicznie podkreślano jego rzekomą rubaszność i niezdolność do służenia jako środek literatury pięknej czy naukowej, a samo narzecze zdawało się nieść silne skojarzenia klasowo-społeczne. Dopiero twórczość autorów, takich jak Szolem Alejchem czy Izaak Perec, doprowadziła do rehabilitacji jidysz. Zbliżone zjawisko obserwujemy dziś w przypadku śląszczyzny. Wykład koncentruje się na zaskakujących podobieństwach między sytuacją jidysz u progu współczesności a śląskiego w XXI w.