Szanowni Państwo,
nadchodzi X jubileuszowa edycja Śląskiego Festiwalu Nauki Katowice!
Spotkamy się w festiwalowym Mieście Nauki w Międzynarodowym Centrum Kongresowym w Katowicach, tym razem w dniach 5–7 grudnia 2026 r.
Każdego roku szukamy zagadnienia, które przyciąga nas bardziej – prowokuje, angażuje, wyzwala emocje, a nie tylko chęć poznania. Jako temat wiodący X edycji Śląskiego Festiwalu Nauki Katowice 2026 wybraliśmy
INTELIGENCJE
Polifonia Rozumów1
Przez wieki inteligencja była lustrem wyłącznie ludzkiego rozumu; niezwykłą emanacją największej zagadki człowieka, jaką jest jego świadomość. Doskonalona przez wieki edukacja była i jest treningiem ludzkiej inteligencji. Jej oszałamiające wytwory – na czele z nauką, sztuką i technologią – utwierdzały nas w przekonaniu o wyjątkowości człowieka i jego prawie do panowania nad naturą. Dziś widzimy, jak to lustro rozpada się na wielorakie INTELIGENCJE, które nie są już tylko ludzką domeną.
Oto pojawił się nowy dysponent wiedzy – ucząca się maszyna, która posługuje się sztuczną inteligencją. To najnowsza odmiana Golema, którego wyśniliśmy na długo przed tym, nim zapłonęły pierwsze serwery. Algorytmy piszą dziś wiersze, diagnozują choroby i rozwiązują równania, wobec których nasz biologiczny aparat poznawczy jest bezradny. Z drugiej strony, nauka odkrywa z niemal franciszkańską pokorą potężną inteligencję natury. Las nie jest już zbiorem wyizolowanych pni; bezładną plątaniną roślin i grzybów, lecz powiązaną informacjami i współpracą działającą rozumnie siecią. Będące jej częścią zwierzęta ujawniają kognitywne kompetencje, własną moralność i język, który uczymy się rozumieć. I kto wie, może inteligencja sztuczna nauczy się go szybciej.
Nie tylko rozum jest siedliskiem ludzkiej inteligencji, ale również nasze emocje i zmysłowe percepcje uczestniczą w najbardziej złożonych operacjach intelektualnych. Ośmielmy się myśleć i badać inteligencję, która jest własnością nie jednostki, ale zbiorowości powiązanej siecią zagadkowych połączeń wielu jednostek powiązanych ze sobą informacjami i emocjami. Inteligentny ocean nie jest już tylko literacką wizją Stanisława Lema, ale poważną naukową hipotezą o inteligentnym systemie myślącym i działającym.
Nie da się dłużej mówić o inteligencji w liczbie pojedynczej. Jak bardzo trzeba ją pomnożyć, przekonamy się w grudniu 2026 r.
Spotkajmy się po raz dziesiąty, aby wspólnie zachwycać się i zdumiewać dziełami ludzkich i nie-ludzkich inteligencji.
1Tę część napisaliśmy razem z Gemini, poproszoną/poproszonym o opis przewodniej idei X edycji ŚFN w stylu prof. Ryszarda Koziołka.
Zachęcamy, by zgłaszać propozycje do programu 10. edycji Śląskiego Festiwalu Nauki Katowice. Więcej informacji oraz formularz zgłoszeniowy można znaleźć na stronie.