Jesteś tutaj

ŚFN na wyjeździe: byliśmy w Lejdzie – Europejskim Mieście Nauki

Lejda – blisko 120-tysięczne holenderskie miasto, położone 40 kilometrów na południowy zachód od Amsterdamu i 19 kilometrów od Hagi, miejsce urodzenia m.in. światowej sławy DJ-a Armina van Buurena, nagrodzonych nagrodą Nobla fizyków Johannesa Diderika van der Waalsa i Hendrika Lorentza, a także samego mistrza Rembrandta, siedziba najstarszego uniwersytetu w Holandii, z którym przez kilkanaście lat związany był Albert Einstein. To właśnie w Lejdzie, Europejskim Mieście Nauki 2022, mieliśmy okazję gościć jako reprezentanci Śląskiego Festiwali Nauki.

Nasza wyprawa była możliwa dzięki bliskiej współpracy pomiędzy Lejdą a Katowicami, czyli Europejskim Miastem Nauki 2024 – w przyznaniu tego prestiżowego tytułu stolicy województwa śląskiego ogromny udział miał sukces dotychczasowych edycji ŚFN.

Przez cały rok 2022 w Lejdzie odbywają się aktywności naukowe pod szyldem European City of Science, my braliśmy udział w wydarzeniach ArtScience Week, najbardziej zbliżonego pod względem formuły do naszego festiwalu.

Dr Aneta Szczygielska-Łaciak oraz dr Marcin Łaciak, dydaktycy z Wydziału Nauk Ścisłych i Technicznych, a od kilku edycji ŚFN KATOWICE koordynatorzy merytoryczni Strefy nauk ścisłych, przygotowali stanowisko pokazowe z doświadczeniami i zagadkami związanymi z fizyką i na jeden dzień dołączyli do ekspozycji 33. edycji EUCYS, czyli European Union Contest for Young Scientists. Uczestnicy konkursu, adepci nauki w wieku od 14 do 20 z różnych krajów UE, prezentowali różnorodne projekty (m.in. robota z klocków, który grał w rzutki – konkretnym polom na tarczy do darta odpowiadały współrzędne zadawane robotowi). Ciekawostkę stanowiło miejsce, w którym można było podziwiać efekty starań młodych naukowców – na potrzeby konkursu zaaranżowano bowiem wnętrzne… XIV-wiecznego kościoła. Hooglandse Kerk wniesiono jako świątynię katolicką (pod wezwaniem świętego Pankracego), po reformacji przeszła ona w ręce wspólnoty protestanckiej, a teraz – nie będąc już miejscem sprawowania kultu – stanowi dobitne świadectwo zmian społecznych, do których doszło w Holandii (jeszcze w latach 60. ubiegłego stulecia jednego z najbardziej konserwatywnych krajów Europy).

Front kościoła gotyckiego Hooglandse Kerk

Lucien Geelhoed, dyrektor wykonawczy Leiden European City of Science 2022, opowiedział nam o pracy przy projekcie Europejskiego Miasta Nauki, udzielił nam również mnóstwa rad w kontekście wyzwania, przed którym stoimy jako organizatorzy EMN w Katowicach za dwa lata.

Z Lucienem spotkaliśmy się w tym samym budynku, w którym uczestnicy pierwszej edycji konkursu EU TalentOn 2022 kończyli pracę nad swoimi projektami. To inicjatywa Komisji Europejskiej skierowana do młodych naukowców z całej Europy, w szczególności do badaczy zawodowych w wieku od 21 do 35 lat. 104 uczestników zostało podzielonych na czteroosobowe zespoły. Zadaniem każdego z nich było przygotowanie najlepszego naukowego, innowacyjnego rozwiązania na jeden z pięciu problemów uznanych przez Unię Europejską za kluczowe w perspektywie roku 2030. Problemy te zostały ujęte w pięć misji: 1) adaptacja do zmian klimatu, 2) profilaktyka przeciwrakowa oraz opieka nad chorymi na raka, 3) inteligentne i neutralne klimatycznie miasta, 4) przywracanie żyzności gleby, 5) woda oraz odnawianie środowiska naturalnego oceanów.

Przedstawiciele każdego zespołu prezentowali rezultaty swoich starań: w piątek 16 września przed publicznością, a w sobotę 17 września – przed komisją ekspercką. W piątek, kiedy byliśmy na widowni, mieli na to zaledwie minutę, dzień później – trzy minuty. Co ciekawe, publiczność wybrała najlepsze propozycje w obrębie każdej misji za pośrednictwem… aplauzu (specjalna aparatura mierzyła natężenie oklasków – trochę jak w popularnym programie telewizyjnym z lat 90. Od przedszkola do Opola), a zwycięskie drużyny otrzymały nagrody w wysokości 500 euro.

Werdykt komisji eksperckiej został natomiast ogłoszony podczas gali, która w sobotę odbyła się w głównej sali koncertowej audytorium miejskiego. W tym wypadku najlepsze projekty otrzymały nagrody w wysokości 8000 euro (nazwiska uhonorowanych znajdują się na stronie Komisji Europejskiej). Przyznano również nagrodę Grand Prize (również w wysokości 8000 euro) dla najlepszego rozwiązania bez podziału na kategorie – trafiła ona do zespołu Soilfix, triumfatora w obrębie misji przywracanie żyzności gleby.

W uroczystości udział wzięli burmistrz Lejdy Henri Lenferink oraz Anna Panagopoulou – dyrektor działającej przy Komisji Europejskiej jednostki European Research Area & Innovation. Podczas gali ogłoszono również, że kolejna edycja EU TalentOn odbędzie się w 2024 roku w Katowicach, a symboliczny bilet odebrały z holenderskich rąk nasze reprezentantki – dyrektor wykonawcza Śląskiego Festiwalu Nauki KATOWICE Justyna Szostek-Aksamit oraz rzecznik Uniwersytetu Śląskiego Małgorzata Poszwa, koordynatorka zmagań w roku 2024.

Ostatni akcentem naszego pobytu w Lejdzie była wizyta w uniwersyteckim ogrodzie botanicznym, gdzie w sobotni wieczór odbywała się „Noc odkryć” (po niderlandzku „Nacht van Ontdekkingen”), wydarzenie podobne do organizowanej przez Uniwersytet Śląski „Nocy Biologów” czy „Nocy Naukowców” Politechniki Śląskiej, tyle że przeprowadzone w dużej mierze na świeżym powietrzu. Spotkaliśmy się tam z prof. Pedro Russo, portugalskim astronomem pracującym w uniwersyteckim obserwatorium zlokalizowanym na terenie ogrodu botanicznego. Prof. Russo był przed rokiem gościem piątej edycji ŚFN KATOWICE.

Holandia to kolejny kraj, do którego udaliśmy się, aby obserwować najlepszych w organizacji wydarzeń o charakterze popularyzujących naukę. Wiemy, że jako zespół przygotowujący dla Was Śląski Festiwal Nauki KATOWICE nie powinniśmy mieć absolutnie żadnych kompleksów względem festiwali nauki w Wielkiej Brytanii, Europie Zachodniej czy Skandynawii, niemniej nieustannie staramy się udoskonalać nasze przedsięwzięcie i już teraz myślimy intensywnie, co „lejdejskiego” moglibyśmy zaszczepić na śląskim gruncie.

Polski
Główna grafika: 
Fragment globusa ukazujący Europę
Tło nagłówka: 
Edycja: 

Nazwa użytkownika