Wykłady

Sztuczna inteligencja jest planetarną prowokacją dla ludzkości. Pyta człowieka o jego podstawowe prerogatywy: język, wizję, działanie. W złotym wieku tej nowej symulacji obliczeniowej sztuczna inteligencja jest rewolucją epistemologiczną o równym lub większym wpływie niż rewolucja eksperymentalna z XVI i XVII wieku. Obejmuje naukę w równym stopniu naukę, jak i inżynierię, oraz wpływa na społeczeństwo i gospodarkę, wytwarzając i pobudzając innowacje kulturowe (od etyki, przez ekonomię, po politykę) niezbędne, aby XXI wiek mógł prosperować dzięki nowym paradygmatom i kulturom.

Osobisty cyfrowy kapitał poznawczy (PDCC) reprezentuje unikalny zbiór cyfrowo przechowywanej wiedzy, umiejętności i doświadczeń jednostki, podczas gdy publiczny lub zbiorowy cyfrowy kapitał poznawczy (CDCC) obejmuje ogromną, zbiorową bazę wiedzy dostępną za pośrednictwem Internetu i systemów sztucznej inteligencji. Koncepcja „osobistego” cyfrowego kapitału poznawczego pojawia się jako odpowiedź na rosnący trend eksternalizacji poznawczej w epoce cyfrowej, gdy jednostki w coraz większym stopniu przenoszą swoje osobiste funkcje poznawcze na urządzenia cyfrowe i bazy danych.

Wśród korzyści dla kobiet sztuczna inteligencja zapewnia już lepszy dostęp do edukacji i rozwoju umiejętności oraz nowych możliwości zatrudnienia; promuje niezależność finansową oraz uczestnictwo w życiu społecznym i politycznym; przeciwdziała także uprzedzeniu i przemocy związanej z płcią, a także rozprawia się z dezinformacją i stereotypami dotyczącymi płci. Chciałbym zilustrować te trendy i korzyści, także w świetle generatywnej sztucznej inteligencji, która stawia mężczyzn i kobiety na równi, jeśli chodzi o upraszczanie uciążliwych zadań i zwiększanie kreatywności.

strefa AI

ChatGPT I podobne narzędzia oparte na dużych modelach językowych (LLM) i modelach języka wizyjnego (VLM) wywołały kolejną rewolucję w technologiach asystujących dla niewidomych. Aplikacje do rozpoznawania obrazu opisują świat lepiej od wielu ludzi, a ponadto, jak to już kiedyś przewidział Stanisław Lem w „Powrocie z gwiazd”, nie dziwią się żadnemu pytaniu. Za pomocą inteligentnych okularów niewidomy nie tylko może zorientować się w przestrzeni, ale np. uzyskać całkiem dobry opis pracy pokazywanej w galerii sztuki współczesnej.

Dr Anna Chrobry urodzona w województwie śląskim, gdzie również zaczęła swoją kosmiczną przygodę w Planetarium Śląskim w ramach praktyk studenckich, opowie o ekscytujących osiągnięcia programu Artemis i jego roli w podróży z powrotem na Księżyc oraz dalej na Marsa. Już za dwa lata, w 2026 roku, wrócimy na Księżyc. Nowy program księżycowy został nazwany Artemis od imienia greckiej bogini łowów i siostry bliźniaczki Apolla.

Przyzwyczailiśmy się uważać sztuczną inteligencję za maszynę lub żywą istotę, która może stać się konkurentem, a nawet wrogiem ludzkości. Podobnie jak w przypadku wszystkich znaczących mutacji technicznych, które wpływają na praktykę twórczą lub poznawczą, ludzie obawiają się potencjalnego niebezpieczeństwa przeniesienia ognia na niewłaściwe istoty. Jednak biorąc pod uwagę, że sztuczne inteligencje są tworami ludzkimi, odzwierciedlają ludzką naturę, pomagając nam lepiej zrozumieć, jak działa nasz mózg.

Zrozumienie AI jako „współtwórcy” i towarzysza pracy, odwraca uwagę od pytania „Kto jest lepszy? Sztuczna inteligencja czy ludzie?” na pytanie „W jaki sposób ludzie i sztuczna inteligencja mogą się najlepiej uzupełniać?”. Sztucznej inteligencji brakuje intencji i pragnień – jednego z podstawowych kryteriów procesu artystycznego. Wykorzystanie sztucznej inteligencji jako towarzysza procesu twórczego wydaje się całkiem obiecujące na kilku poziomach.

Najpotężniejsze narzędzia sztucznej inteligencji rzeczywiście generują zdumiewające rezultaty. Aby osiągnąć znaczące i trwałe wyniki dzięki sztucznej inteligencji, najważniejsze jest zrozumienie jej podstawowych ograniczeń. Ta sesja mówi o niedociągnięciach AI – a może raczej o niedociągnięciach w ludzkiej świadomości? Krótkie wyjaśnienie, jak faktycznie działają algorytmy AI, a następnie kilka praktycznych przykładów poważnych niepowodzeń spowodowanych nieprzemyślanym i niedoinformowanym wykorzystaniem sztucznej inteligencji.

W erze sztucznej inteligencji dane stały się nową walutą wiedzy i innowacji. W jaki sposób lokalne społeczności, seniorzy i grupy obywatelskie mogą włączyć się w ten proces, tworząc zestawy danych odzwierciedlające lokalną kulturę, tradycje i wartości? Ta prelekcja pokaże, jak inicjatywy oddolne mogą przyczynić się do powstawania etycznych, zróżnicowanych i społecznie użytecznych modeli AI. Omówimy inspirujące przykłady, wyzwania oraz korzyści wynikające z obywatelskiego tworzenia danych, które mogą stać się nośnikiem lokalnej tożsamości w globalnym cyfrowym świecie.